Bilardo salonu açmak, dışarıdan bakıldığında büyük bir boş alana masa dizmek gibi görünür. Pratikte iki ayrı disipline aynı anda uymak zorunda olduğunuz için bir kafe veya restoran açmaktan daha kısıtlı bir problemdir: mekan hem umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ilişkin ruhsat mevzuatına, hem de oyunun kendi geometrisine uymak zorundadır. İkincisi affetmez — ıstaka payı yanlış hesaplanmış bir salonda masalar fiziksel olarak oynanamaz hale gelir ve bu, uygulama bittikten sonra düzeltilmesi en pahalı hatadır.
Bu rehber, Ankara Gölbaşı'nda tasarımını ve uygulamasını üstlendiğimiz B-Vision projesinden çıkardığımız pratik kararlarla mevzuat çerçevesini bir araya getiriyor. B-Vision, Türkiye Bilardo Federasyonu tarafından şampiyona ve lig müsabakalarına ev sahibi olarak seçilen bir salon; dolayısıyla aşağıdaki kararların bir kısmı yalnızca ticari işletme değil, turnuva ölçeği için de geçerli.
Yönetici Özeti: Üç Temel Tespit
- Ruhsat sınıfı: Bilardo salonu 'umuma açık istirahat ve eğlence yeri' sayılır. Ruhsat alınmadan açılamaz; yetkili idare kolluk görüşü alır, kolluk yedi gün içinde bildirir, başvuru bir ay içinde sonuçlandırılır.
- Mesafe şartı belirsizdir: Yönetmeliğin mesafe hükmü meyhane, bar, kahvehane, kıraathane ve elektronik oyun merkezini adıyla sayar; bilardo salonunu saymaz. Uygulama belediyeden belediyeye değişir. Kira sözleşmesinden önce yazılı görüş alın.
- Alan hesabı masadan değil ıstakadan başlar: Masa çevresinde ~1,50 m boş alan zorunludur. 9 ft pool ~27 m², karambol maç masası ~29 m², 12 ft snooker ~35 m² — sirkülasyon ve servis alanları hariç.
1. Bilardo Salonu Hangi Ruhsat Sınıfına Girer?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, işyerlerini sıhhî işyerleri, gayrisıhhî işyerleri ve umuma açık istirahat ve eğlence yerleri olarak ayırır. Bilardo salonu bu üçüncü grupta, sinema, tiyatro, kahvehane, kıraathane, internet salonu, bowling ve lunapark gibi yerlerle birlikte listelenir. Bunun pratik sonucu şudur: süreç yalnızca belediyenin imar ve sağlık birimlerinden geçmez, kolluk kuvvetinin görüşü de zorunlu bir aşamadır.
Ruhsatı veren idare, belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye; bu alanların dışında il özel idaresidir. Yetkili idare ruhsatı vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Kolluk, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak görüşünü mülki idare amiri aracılığıyla yedi gün içinde bildirir. Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılmasına ilişkin başvurular yetkili idare tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır.
2. Mesafe Şartı: Herkesin Yanlış Bildiği Konu
İnternette bilardo salonu açmakla ilgili neredeyse her yazı, salonun okul, cami, öğrenci yurdu ve kreşe en az 100 metre mesafede olması gerektiğini kesin bir kuralmış gibi aktarır. Mevzuat metnine bakıldığında tablo daha bulanıktır: yönetmeliğin mesafe hükmü meyhane, bar, kahvehane, kıraathane ve elektronik oyun merkezi gibi yerleri adıyla sayar, 'bilardo salonu' bu sayımda adıyla geçmez. Nitekim mevzuat uygulayıcıları arasında da bu hükmün bilardo salonuna uygulanıp uygulanmayacağı tartışma konusudur.
Sonuç olarak uygulama belediyeden belediyeye farklılaşabilmektedir: bazı yetkili idareler bilardo salonunu bu kapsamda değerlendirip mesafe şartı arar, bazıları aramaz. Bu belirsizliğin maliyeti yüksektir — yanlış konumda kiralanmış bir dükkan, tasarım ve tadilat bittikten sonra ruhsat alamayabilir. Bu nedenle mimari projeye başlamadan ve özellikle kira sözleşmesini imzalamadan önce ilgili belediyenin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nden konuma özel yazılı görüş almanızı öneriyoruz. Bu, tüm süreçteki en ucuz sigortadır.
3. Alan Hesabı: Masa Değil, Istaka Belirler
Bilardo salonu planlamasında en sık yapılan hata, alanı masa ölçüsü üzerinden hesaplamaktır. Belirleyici olan ıstakadır: ıstaka yaklaşık 1,45-1,50 m uzunluğundadır ve oyuncunun masanın dört yanında tam vuruş yapabilmesi için masa kenarından itibaren yaklaşık 1,50 m boş alan gerekir. Masa dar bir köşeye sıkıştırıldığında oyun teknik olarak imkansız hale gelmez ama bazı pozisyonlar oynanamaz — profesyonel oyuncunun salonu bir kez deneyip bir daha gelmemesi için bu yeterlidir.
- 9 ft pool masası: oyun alanı ~2,54 × 1,27 m. Istaka payıyla birlikte gereken alan ~27 m².
- Üç bantlı karambol maç masası: oyun alanı ~2,84 × 1,42 m. Istaka payıyla birlikte ~29 m².
- 12 ft snooker masası: oyun alanı ~3,57 × 1,78 m. Istaka payıyla birlikte ~35 m².
- Bu değerler yalnızca oyun alanı + ıstaka payıdır. Sirkülasyon koridorları, oturma ve seyir alanları, banko, depo, ıslak hacimler ve ıstaka dolapları ayrıca hesaplanmalıdır.
Farklı disiplinler bir arada kurgulanacaksa bu rakamlar planlamayı doğrudan belirler: snooker masası bir pool masasından yaklaşık üçte bir daha fazla alan ister ve bu fark, on masalık bir salonda tek başına yüzlerce metrekareye dönüşür. B-Vision'da karambol, pool, snooker, heyball ve Rus piramidi ayrı bölgeler olarak kurgulandı; her disiplinin kendi masa ölçüsü, kendi seyir mesafesi ve kendi kullanıcı davranışı olduğu için bu ayrım hem teknik hem de deneyimsel bir zorunluluktu.
4. Tavan Yüksekliği ve Aydınlatma
Bilardo, aydınlatmanın mimarinin en kritik kalemi olduğu nadir mekan tiplerinden biridir. Oyun, topun yüzeydeki konumunu ve hareketini milimetrik okumaya dayanır; gölge, kamaşma veya eşit olmayan ışık dağılımı doğrudan oyunu bozar. Üç kural belirleyicidir: masa yüzeyi gölgesiz ve eşit aydınlatılmalı, ışık masaya odaklanıp çevreye taşmamalı, oyuncunun göz hizasına doğrudan kaynak gelmemelidir.
Bu üç kural tavan yüksekliğini de belirler. Armatür masaya yakın asılacağı için net tavan yüksekliğinin en az 3 m olması pratikte rahat bir alt sınırdır; daha alçak tavanlarda armatür seçimi kısıtlanır ve gölge kontrolü zorlaşır. B-Vision'da tavan expose bırakılarak yükseklik kazanıldı ve her masanın üzerine gelen dikdörtgen halka LED armatürler istenen kotta asıldı. Bu çözüm masa yüzeyini gölgesiz aydınlatırken koyu tavan sayesinde ışığın çevreye taşmasını da engelliyor: arka plan geri çekildiği için her masa görsel olarak ışıklı bir sahneye dönüşüyor.
5. Zemin, Akustik ve Sosyal Kuşak
Bilardo salonunda zemin genellikle halı seçilir; bunun nedeni estetik değil akustiktir. Sert zemin, ıstaka ve top seslerini yansıtarak büyük hacimlerde yorucu bir uğultu yaratır. Halı zemin bu yansımayı keser, ayrıca düşen topun sekmesini ve masa ayaklarının kaymasını engeller. Duvarda ve tavanda akustik yüzeyler bu etkiyi tamamlar — B-Vision'da dart alanındaki turuncu akustik paneller hem sesi hem de bölgenin görsel kimliğini aynı anda çözüyor.
Büyük ölçekli bir salonda ikinci kritik karar, oyun alanı ile sosyal alanın ilişkisidir. Yeme-içme bölümünü salona sırtını dönen bir ek olarak kurgulamak, işletmenin en kârlı kalemini deneyimin dışında bırakır. B-Vision'da BN Coffee & Food, kademeli bir platform ve cam korkulukla oyun alanını izleyen bir seyir terası olarak konumlandırıldı: oturan misafir oyunu izleyebiliyor, oynayan misafir servise erişebiliyor. Dart ve cornhole alanları da aynı mantıkla, zemindeki çizgilerle tanımlanmış ayrı bölgeler olarak kurgulandı — bilardo bilmeyen bir misafirin de salonda kalmasını sağlayan kalemler bunlar.
6. Turnuva Ölçeği: Salonu Arenaya Çeviren Kararlar
Bir salonun federasyon müsabakalarına ev sahipliği yapabilmesi, masa sayısından çok izlenebilirlikle ilgilidir. Turnuva kurgusunda maç masalarının etrafında seyircinin oyuncuyu rahatsız etmeden izleyebileceği bir mesafe ve kademelenme, skorbordların salonun her yerinden okunabildiği bir tavan düzeni, hakem ve oyuncu sirkülasyonunun seyirci sirkülasyonundan ayrılması ve yayın yapılacaksa kamera konumlarının baştan düşünülmesi gerekir.
B-Vision'ın karambol salonu tam olarak bu nedenle kademeli seyirci tribünü ve tavandan asılı skorbord ekranlarıyla bir arena olarak kurgulandı. Türkiye Bilardo Federasyonu salonu Artistik Bilardo Türkiye Şampiyonası 2. Etap (13-14 Aralık 2025), 2026 Snooker A Ligi 1. Etap (27-29 Mart 2026) ve Snooker B Ligi 1. ve 2. Etap (10-15 Nisan ve 17-22 Ağustos 2026) müsabakalarına ev sahibi olarak seçti. Açılışından kısa süre sonra bu ölçekte bir müsabaka takvimi taşıyabilmesi, mekanın baştan turnuva ölçeğinde kurgulanmış olmasının doğrudan sonucu.
7. Maliyeti Belirleyen Kalemler
Bilardo salonu maliyetini tek bir m² rakamına indirmek yanıltıcı olur; çünkü toplam bütçenin önemli bir kısmı yapı işi değil ekipmandır ve ekipman kalitesi çok geniş bir bantta değişir. Bütçeyi belirleyen ana kalemler şunlardır:
- Masa ve ekipman: Turnuva sınıfı masalar ile ticari sınıf masalar arasındaki fiyat farkı kat kat olabilir. Masa sayısı ve disiplin dağılımı bütçenin en büyük tek değişkeni.
- Aydınlatma: Bilardoda aydınlatma dekoratif değil fonksiyonel bir sistemdir; masa başına özel armatür kurgusu gerektiği için genel ticari aydınlatmadan belirgin biçimde yüksektir.
- Zemin ve akustik: Büyük alanlarda halı ve akustik yüzeyler ciddi bir metraj kalemi oluşturur.
- Mekanik: Yoğun kullanılan, yüksek tavanlı ve geniş açıklıklı bir hacimde havalandırma ve ısıtma-soğutma yükü, aynı m²'deki bir ofisten yüksektir.
- Yeme-içme bölümü: Mutfak kurgusu, davlumbaz ve tesisat altyapısı ayrı bir maliyet merkezi olarak ele alınmalıdır.
- Seyirci ve turnuva altyapısı: Tribün, skorbord, yayın altyapısı ve buna bağlı elektrik-veri tesisatı yalnızca turnuva hedefleyen salonlarda gündeme gelir.
Ofis ve ticari mekan tadilatlarında kullandığımız 2026 m² bantları, bilardo salonunun yapı işi kısmı için başlangıç referansı olarak kullanılabilir; ekipman kalemleri bunun üzerine ayrı hesaplanır. Projenize özel bir ön bütçe için maliyet hesaplayıcımızı kullanabilir veya doğrudan bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Özet
Bilardo salonu açarken sırayla üç soruyu netleştirin: konum ruhsat açısından uygun mu (belediyeden yazılı görüş), alan ıstaka payıyla birlikte kaç masa kaldırıyor (masa değil ıstaka üzerinden hesap), ve salon yalnızca ticari bir işletme mi yoksa turnuva da hedefliyor mu (tribün, skorbord ve sirkülasyon ayrımı baştan kurgulanmalı). Bu üç sorunun cevabı, sonraki bütün tasarım ve bütçe kararlarını belirler. B-Vision'da olduğu gibi, doğru kurgulanmış bir salon yalnızca masa kiralayan bir mekan değil, gün boyu açık bir sosyal spor destinasyonu haline gelir.